Zorgpad Rookvrij zwanger worden

Je bent als huisarts, fertiliteitsarts of -verpleegkundige in contact met wensouders. Een van beiden of beiden roken. Daarom volg je het zorgpad ‘Rookvrij zwanger worden’.

In Nederland rookt ongeveer 25% van de 20-40 jarige vrouwen dagelijks. In de vier weken vóór de zwangerschap rookt 15% van alle vrouwen. Van de vrouwen die vóór de zwangerschap roken, rookt 69% van de partners ook vóór de zwangerschap. Het grootste deel van de vrouwen stopt met roken zodra ze weten dat ze zwanger zijn.

Het zorgpad ‘Rookvrij zwanger worden’ laat zien welke stappen je doorloopt om een stel met een kinderwens te ondersteunen bij het stoppen met roken en rookvrij blijven. Je ziet de stappen van zowel het eerste gesprek als volgende contactmomenten. Follow-up is belangrijk en blijkt in de praktijk niet structureel aan bod te komen. Bied ook bij volgende contactmomenten ondersteuning.

Risico’s van (mee)roken voorafgaand aan de zwangerschap
• Roken vermindert de vruchtbaarheid van vrouwen. Dit komt o.a. door een verminderde kwaliteit van eicellen, eileiders, baarmoederslijmvlies en het risico op vroegtijdige menopauze.
• Roken tast de zaadkwaliteit en het DNA van de geslachtscellen aan en vergroot het risico op erectiestoornissen.
• Wanneer stellen roken, wordt de kans op een succesvolle vruchtbaarheidsbehandeling kleiner. Het duurt mogelijk 2x zo lang om zwanger te raken m.b.v. een vruchtbaarheidsbehandeling.
• Roken vergroot de kans op een miskraam en buitenbaarmoederlijke zwangerschap. Vrouwen die roken tijdens de periconceptie periode lijken een hoger risico te hebben op vroeggeboorte.
• Kinderen van vrouwen die roken tijdens de periconceptie periode hebben een hoger risico op o.a. aangeboren hartafwijkingen, schisis, een klompvoet en overgewicht. Er zijn aanwijzingen dat kinderen van mannen die roken in deze periode een verhoogd risico hebben op overgewicht, astma en kanker.
• Meeroken in de periconceptie periode draagt bij aan een hoger risico op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap, neurale buisdefecten, schisis en aangeboren hartafwijkingen bij kinderen.

Lees verder in de factsheet Rookvrij zwanger worden.

Stoppen met roken voorafgaand aan fertiliteitsbehandeling
Voordat een paar overgaat tot een fertiliteitsbevorderende behandeling zou het minimaal 3 maanden lang serieuze stoppogingen moeten hebben gedaan (zie standpunt NVOG in kader). In de praktijk gebeurt dit lang niet altijd. In het NTOG is hierover een publicatie met overtuigende argumenten opgenomen (p.14).

“Ik had een vrouw onder behandeling met PCOS. We zouden starten als ze 3 maanden intensief aan de slag ging om te stoppen met roken. Ze snapte waarom. Na 3 maanden kwam ze terug en helaas was het niet gelukt. Zoals afgesproken mocht ze starten. Ik vroeg wat ze gedaan zou hebben als we alleen maar zouden behandelen als ze gestopt zou zijn. Toen zei ze: “Ja, dan was ik natuurlijk wel ge….” En halverwege dat woord realiseerde ze zich wat ze aan het zeggen was.”

Clasien van der Houwen, gynaecoloog


Standpunt NVOG Tabaksontmoediging
In 2017 heeft de NVOG een eerste standpunt tabaksontmoediging uitgebracht. Voor mensen met een zwangerschapswens en een rookverslaving staat hierin:
• Zij krijgen een intake- of vervolggesprek bij een hulpverlener die getraind is in motiverende gespreksvoering voor stoppen met roken.
• Er is een directe overdracht naar een rookstopcoach of anderszins. Na toestemming, neemt deze coach zelf contact op met de patiënt.
• Een eventuele fertiliteitsbehandeling wordt niet eerder dan na drie maanden gestart om de patiënt optimaal te begeleiden bij stoppen met roken of met serieuze stoppogingen.

Materialen

documenten
Factsheet Rookvrij zwanger worden
Bekijk